05 November 2019

LARAB OKTUBRE 19, 2019 EDITORYAL | Bug-uson an patriyotismo kontra ha pagyukbo han rehimen Duterte

HA LIBRO HAN kasaysayan, ginpapasidunggan hi Gen. Douglas McArthur ha iya pagpatuman ha saad nga "I shall return." (Mabalik ako.) Oktubre 20, 1944 utro nga umabot an mga tropa nga Amerikano ha Palo, Leyte – an syahan nga pitad han imperyalismo nga US ha "pagtalwas" ha Pilipinas tikang ha tulo katuig nga pangongolonya han Japan. Nagin panigamnan ini han ginsesering nga "pagbulig" ngan "pakigsangkay" han Pilipinas ngan US. Kundi gintatahuban la han mga pulong an tinuod nga katuyuanan han US: an agawon an dominasyon ha Pilipinas tikang ha mga Hapones. Natalwas ngani an Pilipinas tikang ha Japan kundi ginpailarum ha kulo han US.

Ha luyo han naglala rab nga patriyotismo ngan pag-ato han katawhan Pilipino, nagpabilin ha US an pamumuno ha aton nasud. Labaw nga nagkusog komo prinsipal nga imperyalista nga gahum an US. Diri man direkta an pangongolonya hini, mahugot hini nga ginkatinan an ekonomiya, pulitika, militar ngan kultura han Pilipinas. Naglansar ini han usa nga pan-ideolohiya nga opensiba agud ilubong ha limot an aton gin-agian ilarum han mga Amerikano sugad liwat an mapan-ato nga diwa han mga Pilipino. Ha presente, pirit ginbabaliktad an kasaysayan agud ipresentar komo patas ngan makisasangkayon an relasyon han Pilipinas ha US.

Ginhinumdom kan-o la an ika-118 katuig nga anibersaryo han pag-aalsa ha Balangiga, Eastern Samar. An armado nga pag-aalsa han 500 nga Pilipino gin-ngaranan nga pinakadako nga kaperdihan han US ha Pilipinas ngan gintatratar nga "masaker." Komo pagbulos han US, ginmando ni Gen. Jacob Smith nga patayon an ngatanan nga lalaki nga Pilipino nga 10 tipaigbaw an pangidaron. Ginpatay an masobra 50,000 nga Pilipino nga nagpakita nga an US an tinuod nga nagmasaker. Komo simbolo han ira "kadaugan," ginkawat nira han mga sundalo nga Amerikano an tulo nga lingganay ha singbahan han Ba langiga.

Gin-eespiho hini an buwa nga pagbulig ngan pakigsangkay han US ha aton nasud. Ngan tungod kay niyutiyo han US an mga nakapwesto ha reaksyunaryo nga gubyerno, pirit nga gintatahuban ngan ginpapahamot an ngaran han US agud mapugngan an padayon nga pag-ato han mga Pilipino. Usa nga pagbinuwa an pag-aro ni Senador Bong Go han suporta tikang ha katawhan han Balangiga para ha ginsesering nga pag-ato ni Duterte ha kurapsyon, kriminalidad, ngan iligal nga druga ha mismo nga paghinumdom han pag-aalsa. Kilalado nga niyutiyo han US an pasista nga hi Duterte. Kawarayan respeto liwat an pagtambong han mga upisyales han pwersa militar han US ha komemorasyon agud magpasidungog tungod kay hira mismo an rason han mangirhat nga gin-agian han bungto. Sugad liwat an pagsaludar ni Go ha kumander han 8th Infantry Division-Philippine Army nga hi Major Gen. Pio Di├▒oso III nga amo an instrumento han pasismo ha presente. Gin-gagamit liwat nga tahub an pagpapabalik han mga lingganay agud ipakita an maupay nga relasyon han duha nga nasud. Kundi hasta ngada yana waray pa gihapon kilal-on han US an krimen hini ha katawhan han Balangiga ngan ha bug-os nga Samar. Diri sadang an pagpapabalik han mga lingganay labina kay an Pilipinas an ungod nga tag-iya hini.

Labaw nga ginpagrabe an neolokolonyalismo ha Pilipinas han mga naglabay nga mga presidente nga sunud-sunuran ngan niyutiyo ha US. Kada ginpapatuman nga balaud para ha benepisyo han US ngan diri han katawhan Pilipino.

Gin-gagamit yana han US an Pilipinas agud konsolidahon an estratehiko nga pusisyon hini ha Asya-Pasipiko para ha inter-imperyalista nga gerra ha rehiyon. Masobra 70 katuig na nga gintatago ha tahub han partnership ("burubligay") ngan mga alyansa an mga ginlalansar nga pagpapahiara militar. Padayon nga naapi an Pilipinas ha mga joint exercises sugad han Military Training Activity Sama-Sama ngan Kamandang war exercises ilarum han rehimen Duterte. Katuyuanan kuno hini an "kontraterorismo," "humanitarian assistance" (makatawo nga ayuda), ngan "disaster resistance" (kamadig-on kontra ha ka lamidad) kundi ha kamatuoran, padayon ini nga pagpapahugot han kapot han US ha aton pwersa komo pangandam ha pagsakob ha mas dagko nga gerra. Nabubuksas liwat an butad nga ikog ni Du terte ha pag-insister nga kinahanglan han Pilipinas han proteksyon tikang ha US agud madepensahan an aton nasyunal nga katalwasan. Tahub la ini ha iya waray-butagtok nga palisiya nga pan-gawas, ura-ura kamakaarawod nga pagsurender ngan pagtatraydor.

Hinay-hinay liwat nga ginhihilo an hunahuna han mga kabatan-unan nga Pilipino ha gin-iimplementar nga sistema han edukasyon. Maiha na nga nagin isyu an ginlalarang han Commission on Higher Education nga pagtanggal han Filipino ha kolehiyo. Usa ini nga pagtatraydor labina kay ibabalik an Ingles komo prinsipal nga lenggwahe ha pagtutdo. Dako nga panguwat an pagtutdo han ‘baybayin’ ha aktibidad nga ginlansar han gubyerno kaparte han anibersaryo han Leyte Gulf Landing hini nga tuig. An iskema nga K-12 ha mga eskoylahan ginhuhurma an hunahuna han mga estudyante nga Pilipino nga antuson na la an pagin trabahador ha langyaw nga labnasan kabalyo han himubo nga suhol ngan matalumpiguson nga kundisyon ha trabaho. Samtang ginbabaligya han rehimen Duterte an nasyunal nga paglulugaring han Pilipinas, ginhihimulag naman niya an kaabtan-unan ha aton nasyunal nga identidad. Pamaagi ini agud tapuson an nasyunalismo han kada molupyo nga naruruyag nga matalwas ha pagpakuri ngan kamatiyupion han rehimen US-Duterte.

Ha panalinguha ni Duterte nga bag-uhon an kasaysayan agud padayon nga magin alipures han imperyalismo nga US, dako nga ayat an gintutuin ha kada Pilipino, labina ha bag-o nga henerasyon han mga kataban-unan. Ayat ha ira nga balikan an kasaysayan ngan adman an gamot han mga batakan nga problema han nasud. Adman an mga patriyotiko nga ginsurat han mga bantugan nga nasyunalista sugad kanda Claro M. Recto, Renato Constantino ngan Jose Maria Sison. Ayat ha ira nga atuhan an mga makalangyawanon nga palisiya ha edukasyon sugad han K-12 ngan pagtanggal han Filipino ha kolehiyo, nga naglalarang nga parungon an paghigugma ha nasud ngan diwa han pagserbe ha katawhan. Kinahanglan nira ibuksas an gatos-katuig nga pagigin neolokolonyal nga amo han imperyalismo nga US ha Pilipinas, ngan an konsabuhay hini ha mga lokal nga komprador burges ngan dagko nga agaron maytuna agud padayon nga tiyupion an katawhan.

Kinahanglan hugot nga ig-insister han katawhan an soberaniya han nasud ngan ipasulong an palisiya han pag-undong han nasyunal nga interes, ngan diri an kanan mga imperyalista nga nasud. Kinahanglan ig-undong an kalibrihan ha ekonomiya pinaagi han pagpasulong han tinuod nga reporma ha tuna ngan nasyunal nga industriyalisasyon. Makakab-ot la an tinuod nga katalwasan kun mayda kapas nga tumindog hin naglulugaring an ekonomiya, ngan matutukod la ini kun mayda usa nga gubyerno nga tinuod nga demokratiko ngan mayda kapas nga magdesisyon subay ha interes han katawhan Pilipino.

Sanglit kinahanglan magkaurusa han ngatanan nga sektor para ha nasyunal-demokratiko nga pakigbisog agud makab-ot an tinuod nga katalwasan. Kinahanglan bug-os kusog nga makigbisog an ngatanan nga patriyotiko nga pwersa agud patalsikon hi Duterte – an prinsipal nga niyutiyo han imperyalismo nga US.

No comments:

Post a Comment